Od prvih menzulana i poštanskih žigova do savremene pošte – istorija Užica i razvoj komunikacije sa drugim gradovima i svetom predstavljeni su kroz poštanske marke, žigove, pisma i dopisnice na izložbi „Užice kroz filatelističku zbirku Kolje Jubičića i Predraga Antića“, koja je otvorena u Istorijskom arhivu Užice povodom Dana grada.

Ovogodišnji jubilej – 180 godina od izgradnje prve poštanske zgrade u Užicu – bio je povod da se priča o gradu ispriča na jedan drugačiji način. Ne kroz klasične istorijske dokumente, već kroz filateliju, koja je sačuvala brojne tragove vremena i života jednog grada.

Izložena građa svedoči o razvoju poštanskog saobraćaja, ali i o ljudima, institucijama, kulturi, svakodnevnom životu i načinima komunikacije koji su se menjali kroz decenije.

Od menzulane do prve pošte

Istorija poštanskog saobraćaja u Užicu počinje mnogo pre izgradnje prve poštanske zgrade.

U zapisima se užička menzulana pominje još 1833. godine. Bile su to stanice na kojima su se menjali konji i preuzimala i prosleđivala zvanična pošta. Godine 1837. užička menzulana imala je šest konja, a 1840. godine već devet, što govori o značaju Užica u tadašnjim komunikacionim tokovima.

Iste godine okružno načelstvo preuzima menzulanu u državne ruke. Sa uspostavljanjem organizovanijeg poštanskog saobraćaja Užice postaje deo jedne od značajnih državnih poštanskih linija, koja je povezivala Beograd, Topolu, Požegu, Užice i Mokru Goru.

Posebno mesto u istoriji ima prvi sačuvani užički poštanski žig, sa datumom 29. jul 1841. godine. Od oktobra 1843. godine poštanska služba se organizaciono odvaja od menzulanske službe, a već 1845. počinje izgradnja nove zgrade za poštanski saobraćaj.

Prva pošta u Užicu otvorena je 1846. godine.

Time je započela istorija užičke pošte koja traje do danas.

Pošta kao svedok razvoja grada

O istoriji užičke pošte govorio je Slobodan Šiljković direktor Regionalne radne jedinice Užice, ističući da izložba predstavlja period od prvih oblika poštanskog saobraćaja do 2026. godine.

Podsetio je da je tokom vremena pošta menjala svoje adrese, ali da je uvek predstavljala jednu od važnih tačaka komunikacije grada sa ostatkom Srbije i svetom.

Prva namenska poštanska zgrada nalazila se na prostoru današnjeg Trga, kod ulaza na pijacu. U njoj su se nalazili šalteri, telegraf, a kasnije i telefonska centrala.

Sa razvojem grada menjale su se i potrebe poštanske službe. Godine 1961, sa izgradnjom novog Trga partizana, pošta dobija zgradu na istočnoj strani trga, prema projektu arhitekte Stanka Manića. U njoj je radila do 9. maja 1999. godine, kada je zgrada razrušena u bombardovanju. Danas se glavna pošta u Užicu nalazi u Popovićevoj ulici 2.

„Ono što danas gledamo nije samo poštanska istorija. To je trag o tome kako je jedan grad na Đetinji ušao u red mesta koja imaju svoju adresu, svoj datum i svoju vezu sa svetom“, poručeno je na Šiljković na otvaranju izložbe.

Marka kao dokument vremena

Direktor Muzeja PTT Marko Jelić istakao je da filatelija daleko prevazilazi okvire hobija.

Poštanska marka, kako je rekao, predstavlja dokument jednog vremena. Na njoj su sačuvani ljudi, događaji, institucije i gradovi, ali i različiti aspekti istorije jedne zemlje – njena kultura, umetnost, nauka, sport i tradicija.

Zbog toga su, kako je istaknuto, ovakve izložbe dragocene jer omogućavaju da se prošlost jednog grada sagleda iz drugačije perspektive.

Jelić je posebno zahvalio filatelistima Kolji Jubičiću i Predragu Antiću na dugogodišnjem radu i posvećenosti, naglasivši da njihove kolekcije predstavljaju značajan doprinos očuvanju kulturnog i istorijskog nasleđa.

U ime Pošte Srbije upućena je zahvalnost Istorijskom arhivu Užice, autorima, kolekcionarima i svima koji su doprineli realizaciji izložbe. Istaknut je i značaj saradnje pošte sa arhivima, muzejima, filatelističkim savezima i društvima.

Kolekcije koje čuvaju sećanje

Izložba je nastala zahvaljujući ustupljenim kolekcijama Kolje Jubičića i Predraga Antića, dok je postavku priredio Dragoljub Ivanović.

Njihov rad pokazuje kako lična strast prema filateliji vremenom može da postane značajan deo kulturnog nasleđa jednog grada. Svaku marku, žig, pismo ili dopisnicu moguće je posmatrati i kao mali istorijski dokument koji svedoči o vremenu u kojem je nastao.

Posebna vrednost izložbe je upravo u tome što povezuje privatne kolekcije sa institucionalnim čuvanjem istorijske građe i omogućava javnosti da vidi deo materijala koji je decenijama sakupljan i čuvan.

„Ovo nije samo izložba o pošti – ovo je izložba o Užicu“

U ime Grada Užica, prisutnima se obratio zamenik gradonačelnice Rajko Radosavljević, koji je istakao da je posebno značajno što se izložba otvara upravo u godini kada se obeležava 180 godina od izgradnje prve poštanske zgrade u Užicu i u okviru programa povodom Dana grada.

„Izložba ‘Užice kroz filatelističku zbirku Kolje Jubičića i Predraga Antića’ pokazuje nam da filatelija nije samo hobi. To je svedočanstvo o ljudima, vremenu, načinu života, komunikaciji i razvoju jednog grada“, rekao je Radosavljević.

On je podsetio da prvi užički poštanski žig iz 1841. godine svedoči o značaju koji je Užice već tada imalo u poštanskim tokovima Srbije.

„Ova izložba nam zato ne govori samo o pošti. Ona govori o Užicu koje se razvija, povezuje sa drugim gradovima i svetom, o ljudima koji su pisali i primali pisma, o poslovima, putovanjima i svakodnevnom životu naših predaka“, poručio je zamenik gradonačelnice.

Kako je dodao, čuvanje prošlosti nije samo podsećanje na ono što je bilo, već način da bolje razumemo grad koji danas stvaramo i koji ostavljamo budućim generacijama.

Izložba kao rezultat saradnje

Izložba je tako postala deo programa obeležavanja Dana grada, ali i prilika da se podsetimo na jedan važan deo istorije Užica – istoriju pošte, pisma i komunikacije.

Jer iza svake marke, svakog žiga i svake stare dopisnice stoji priča.

A kada se te priče sakupe na jednom mestu, dobijamo sliku grada koji se menjao, rastao i povezivao sa svetom – grada koji već 180 godina ima svoju poštu, svoju adresu i svoje mesto u istoriji poštanskog saobraćaja Srbije.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane Grada Užica. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.“

Oglasna tabla