Na današnji dan, 9. oktobra 1854. godine, u malom banatskom selu Idvor rođen je Mihajlo Pupin, jedan od najvećih srpskih naučnika, pronalazača i dobrotvora. Njegov životni put, od čuvanja stoke na seoskim pašnjacima do svetske naučne slave, ostao je jedna od najinspirativnijih priča o upornosti, znanju i ljubavi prema otadžbini.

Danas se navršavaju 172 godine od rođenja Mihajla Idvorskog Pupina, čoveka čija su otkrića doprinela razvoju savremenih telekomunikacija, a čije ime zauzima posebno mesto u istoriji srpske i svetske nauke.

Rođen je u zemljoradničkoj porodici, kao jedno od desetoro dece Konstantina i Olimpijade Pupin. Njegovi roditelji nisu bili obrazovani, ali su dobro razumeli značaj školovanja. Posebno važnu ulogu u Mihajlovom životu imala je majka, koja ga je odmalena podsticala da uči i napreduje.

Iako nije znala da čita i piše, verovala je da je obrazovanje najveće bogatstvo koje čovek može da stekne. Njene reči i saveti ostali su Pupinu urezani u sećanje tokom čitavog života.

U Ameriku stigao sa pet centi

Posle školovanja u Idvoru i Pančevu, Pupin je 1872. godine otišao u Prag, gde je nastavio obrazovanje. Međutim, finansijske teškoće i smrt oca naveli su ga da donese odluku koja će mu promeniti život.

Godine 1874. otputovao je u Sjedinjene Američke Države, bez završenog visokog obrazovanja, gotovo bez novca i bez znanja engleskog jezika.

Prema njegovom autobiografskom svedočenju, u Ameriku je stigao sa svega pet centi u džepu, koje je potrošio na komad pite od šljiva.

Prve godine bile su izuzetno teške. Radio je fizičke poslove, učio jezik i pohađao večernju školu. Ipak, nije odustajao od želje da stekne obrazovanje.

Njegov trud se isplatio 1879. godine, kada je upisao Kolumbija koledž u Njujorku. Zahvaljujući odličnim rezultatima, bio je oslobođen plaćanja školarine, a tokom studija osvojio je i nagrade iz matematike i grčkog jezika.

Nakon diplomiranja 1883. godine, školovanje je nastavio na Kembridžu, a potom u Berlinu, gde je 1889. doktorirao iz oblasti fizičke hemije.

Izum koji je promenio način na koji svet razgovara

Pupin je postao profesor na prestižnom Univerzitetu Kolumbija, gde je proveo četiri decenije baveći se naučnim i pedagoškim radom.

Tokom karijere patentirao je 34 pronalaska, ali je njegovo ime najpoznatije po takozvanim Pupinovim kalemovima.

Ovo otkriće omogućilo je znatno kvalitetniji prenos telefonskih signala na velikim udaljenostima, čime je doprinelo razvoju međugradske i međunarodne telefonije.

Postupak postavljanja induktivnih kalemova duž telefonskih vodova nazvan je pupinizacija, a njegova primena donela je Pupinu međunarodno priznanje i veliki komercijalni uspeh.

Njegova istraživanja nisu bila ograničena samo na telefoniju. Bavio se i radio-tehnikom, elektromagnetnim pojavama i rendgenskim zračenjem. Posebno je značajan njegov doprinos razvoju metode koja je omogućila znatno kraće vreme rendgenskog snimanja.

Dobio Pulicerovu nagradu, ali nikada nije zaboravio Idvor

Pupin nije bio samo vrhunski naučnik već i talentovani pisac.

Njegova autobiografija „Sa pašnjaka do naučenjaka“, objavljena 1923. godine, donela mu je Pulicerovu nagradu 1924. godine.

U ovom delu opisao je detinjstvo u Banatu, odlazak u Ameriku, siromaštvo, borbu za obrazovanje i put do naučnih dostignuća.

Posebno mesto u njegovim sećanjima zauzimali su rodni Idvor i majka, čije je pouke smatrao jednim od temelja svog uspeha.

Uprkos bogatstvu i ugledu koji je stekao u Americi, Pupin nikada nije zaboravio svoje poreklo. Svom imenu dodao je odrednicu „Idvorski“, kako bi i daleko od zavičaja isticao odakle potiče.

Pomagao Srbiji i učestvovao u borbi za njene interese

Pupin je tokom života bio snažno povezan sa srpskim narodom. Pomagao je obrazovne i humanitarne aktivnosti, podržavao svoj zavičaj i koristio ugled koji je uživao u američkom društvu kako bi zastupao srpske interese.

Godine 1912. imenovan je za počasnog konzula Srbije u Sjedinjenim Američkim Državama.

Posebno značajnu ulogu imao je posle Prvog svetskog rata, tokom Pariske mirovne konferencije 1919. godine, kada se odlučivalo o granicama buduće Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Zahvaljujući poznanstvima i ugledu, između ostalog i kod američkog predsednika Vudroa Vilsona, Pupin je nastojao da doprinese zaštiti interesa nove države u teritorijalnim pregovorima.

Njegovo angažovanje predstavljalo je još jedan dokaz da naučni uspeh za njega nije značio i prekid veza sa narodom iz kojeg je potekao.

Nasleđe koje traje i danas

Mihajlo Pupin preminuo je 12. marta 1935. godine u Njujorku, u 81. godini života. Sahranjen je na groblju Vudlon u Bronksu.

Njegovo ime danas nose brojne škole, ustanove, ulice i naučne institucije, među kojima je i Institut „Mihajlo Pupin“ u Beogradu.

Rodna kuća u Idvoru deo je memorijalnog kompleksa posvećenog njegovom životu i radu, čuvajući uspomenu na jednog od najznačajnijih ljudi koje je Banat dao svetu.

Priča o Mihajlu Pupinu ostaje mnogo više od biografije velikog naučnika. Ona je svedočanstvo o tome kako dečak iz skromne seoske porodice, zahvaljujući znanju, istrajnosti i radu, može da dostigne svetsku slavu, a da pritom nikada ne zaboravi svoje korene.

Izvor: 24sedam